A. PHẦN MỞ ĐẦU:
I. Lý do chọn đề tài
1. Dạy học môn Ngữ văn trong nhà trường THCS, đặc biệt là đối với học sinh miền núi vùng đặc biệt khó khăn (vốn hạn chế về khả năng cảm thụ văn học) thực sự là vấn đề khó. Khó đối với cả người dạy và khó đối với cả người học. Cái khó này có thể do nhiều yếu tố quy định, trong đó có cả yếu tố chủ quan và khách quan nhưng chủ yếu vẫn là chủ quan. Có thể kể tới nguyên nhân như do chương trình ngày càng thay đổi theo chiều hướng giảm dần những tác phẩm văn học truyền thống mà thêm vào nhiều văn bản mang tính đời sống và thực tiễn cao, cũng có thể do phương pháp ngày này không phù hợp. Tôi vẫn nhớ trước đây, mỗi khi vào giờ học văn là tâm trạng lại háo hức chờ đợi mong được nghe cô bình Kiều, giảng Kiều. Sự đam mề và say sưa của cô khiến chúng tôi thực sự xúc động. Chính những bài giảng đó đã nuôi dưỡng tâm hồn tuổi thơ tôi, tưới sống cho mong ước được là một giáo viên văn như ngày hôm nay. Nhưng bây giờ để đạt được điều đó sao tôi thấy khó quá. Vì sao vậy? Có thể là do lâu nay chúng ta vẫn thường coi môn văn là một môn học bình thường, không phải là một môn nghệ thuật đặc biệt( mà thực chất môn văn là một môn nghệ thuật đặc biệt), khiến cho cả thầy và trò sa vào những thao tác máy móc khuôn mẫu: Kiểm tra bài cũ, giáo viên giảng, đặt câu hỏi, trò nghe rồi trả lời, ghi chép, củng cố, dặn dò. Hiệu quả một giờ dạy cuối cùng chỉ cần đủ kiến thức. Và như vậy môn văn đã bị thủ tiêu tính nghệ thuật một cách không tuyên bố mà triệt để nhất. Ít chú ý đến tính nghệ thuật cũng tức là đặt chức năng thẩm mĩ sau các chức năng khác trong khi đó với văn học mà bị thủ tiêu tính thẩm mĩ thì còn gì là văn học?. Vì lẽ đó mà cái hồn của giờ văn không còn được bay bổng lâng lâng. Dường như đã bị tước đoạt hoàn toàn.
Do vậy đến lúc này chúng ta cần có một quan điểm đúng đắn: Coi trọng dạy học môn Ngữ văn (phần văn bản) là một môn học nghệ thuật, phải làm sao tổ chức hướng dẫn cho học sinh cảm nhận tiếp cận cho được chức năng thẩm mĩ của tác phẩm. Thông qua chức năng thẩm mĩ học sinh tự nhận thức được quy luật tình thần tình cảm và "tự mình cảm hoá mình", "tự mình được giáo dục". Để làm được điều này bên cạnh những biện pháp như: Khởi động giờ học, giảng giải, giảng bình, kết thúc giờ học…tất yếu phải dựa vào một hệ thống câu hỏi cảm thụ hợp lý.
2. Đối với dạy học môn ngữ văn cần phải tự tìm ho mình một phươg pháp phù hợp bên cạnh những phương pháp chung mang tính truyền thống. Trong đó việc xây dựng cho được một hệ thống câu hỏi tác phẩm văn chương vừa đảm bảo tính khoa học, vừa đảm bảo tính nghệ thuật, tạo hứng thú cho học sinh từng bước đi sâu vào cảm thụ được tác phẩm văn học là một yêu cầu mang tính quyết định tới sự thành bại của giờ dạy - học văn.
Vậy mà trong thực tế giờ học văn hiện nay việc đặt câu hỏi đang nhiều lúc, nhiều khi mang tính tuỳ hứng, câu hỏi đôi khi còn chung chung quá dài hoặc quá lớn, quá khó hoặc quá dễ, nội dung của câu hỏi thường như về phía khai thác nội dung ý nghĩa văn học, đưa nội dung phản ánh thành mục tiêu số một của văn học, do đó chưa quan tâm đúng mức đến sự cảm thụ của học sinh. Vì vậy dẫn đến học sinh chưa thích học văn, hoặc thờ ơ với môn văn học.
Chính vì những lý do trên bản thân tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: "Mạnh dạn áp dụng câu hỏi mang tính nghệ thuật trong dạy học văn bản truyện thời kì kháng chiến chống Mĩ- Ngữ văn 9 ” để nghiên cứu và cũng là góp thêm một tiếng nói tâm huyết vào hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo tinh thần đổi mới phương pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và quan trong hơn là khả năng cảm thụ văn học, bồi dưỡng tâm hồn cho các em.
II. Lịch sử vấn đề
Đối với vấn đề này thực chất đã được rất nhiều tác giả quan tâm, thậm chí là những tác giả lớn với nhiều công trình đồ sộ. Tuy nhiên theo bản thân tôi, điều mà một giáo viên cần không phải là một thứ lí thuyết khô khan mà là một thực tiễn ti cậy. Phương pháp dù có hay đến mấy đi chăng nữa nhưng không phù hợp với đặc thù của học sinh từng vùng miền thì cũng coi như vô ích. Dĩ nhiên chúng ta không thể phủ nhận là trong những công trình này tác giả đã